Στα γερμανικά υπάρχουν τέσσερις πτώσεις: η ονομαστική, η γενική, η δοτική και η αιτιατική. Η πτώση του ουσιαστικού φανερώνει το συντακτικό ρόλο που αυτό έχει μέσα στην πρόταση.
Σε ποια πτώση όμως βρίσκεται ένα ουσιαστικό; Αυτό εξαρτάται από τη συντακτική λειτουργία του μέσα στην πρόταση. Το υποκείμενο βρίσκεται στην ονομαστική, τα αντικείμενα βρίσκονται κυρίως στην αιτιατική ή στη δοτική αλλά σπανιώτερα και στη γενική, ένας προσδιόρισμός επίσης στην αιτιατική, στη δοτική ή στη γενική.
Η πτώση ενός ουσιαστικού ορίζεται στην περίπτωση αντικειμένου από το ρήμα ή το επίθετο απο το οποίο εξαρτάται. Ενώ αν προηγείται πρόθεση η πτώση ορίζεται από την πρόθεση.
| ρήματα | Παραδείγματα |
| essen + αιτιατική | Maria isst einen Hamburger. |
| helfen + δοτική | Die Mutter hilft den Kindern. |
| gedenken + γενική | Wir gedenken der Helden. |
| επίθετα | Παραδείγματα |
| wert sein + αιτιατική | Die Armbanduhr ist ihr Geld wert. |
| behilflich sein + δοτική | Der Kellner ist den Gästen immer behilflich. |
| froh sein + γενική | Ich bin meines Lebens froh. |
| πρόθεσεις | Παραδείγματα |
| für + αιτιατική | Dieser Brief ist für den Direktor. |
| von + δοτική | Der Kuchen ist von meiner Mutter. |
| wegen + γενική | Wegen des Wetters blieben wir zu Haus. |
Με βάση τα παραπάνω διαφοροποιείται η "καθαρή" πτώση από την "εμπρόθετη" πτώση.
| καθαρή πτώση | εμπρόθετη πτώση |
| Ich bearbeite die Dokumente. | Ich arbeite bei der Post. |
| Petras neue Schuhe. | Die neuen Schuhe von Petra. |
| Eines Tages kam er zurück. | Am Samstag gehen wir aus. |